De enige juiste spelling is insgelijks. De vorm ‘eensgelijks’ is een spelfout en bestaat niet in het moderne Nederlands. Als redacteur merk ik dat mensen hier verrassend vaak over twijfelen, maar de officiële spellingregels op Taaladvies.net laten hier geen enkele twijfel over bestaan: alleen de variant met ‘ins-‘ is correct.
Waar komt het woord insgelijks vandaan?
Ik ben in de geschiedenis van het woord gedoken om te ontdekken waar die hardnekkige verwarring vandaan komt. Al in 1599 stonden beide vormen naast elkaar in het allereerste verklarende Nederlandse woordenboek van Cornelis Kiliaan. Eeuwenlang hebben deze twee varianten dus met elkaar gestreden.
Uiteindelijk heeft de spelling met ‘ins-‘ de strijd gewonnen. Deze vorm stamt af van de Middelnederlandse woordgroep ‘in des gelijc’, wat ‘in het gelijke’ of ‘net zo’ betekent. De variant met ‘eens-‘ heeft helemaal geen historische of etymologische achtergrond.
Waarom schrijven veel mensen toch eensgelijks?
Als redacteur zie ik ‘eensgelijks’ nog regelmatig voorbijkomen. Die fout is eigenlijk heel logisch te verklaren. Onze hersenen maken namelijk snel een koppeling met andere correcte Nederlandse woorden die beginnen met ‘eens-‘, zoals eensgezind, eensgestemd of eensdeels.
Het is een typische verhaspeling die er makkelijk insluipt, net zoals dat gebeurt bij andere taalkwesties zoals het verschil tussen bepaalt of bepaald. Hoewel een publicatie van InstituutEEN eind 2024 suggereerde dat ‘eensgelijks’ gebruikt kan worden als een verouderde of formelere versie, klopt dit niet met de officiële richtlijnen. De Nederlandse Taalunie, het Groene Boekje en de Dikke Van Dale keuren ‘eensgelijks’ resoluut af.
De details op een rij
Om de verschillen en de status van het woord in één oogopslag duidelijk te maken, heb ik de belangrijkste details hieronder in een tabel gezet:
| Kenmerk | Insgelijks (Correct) | Eensgelijks (Onjuist) |
|---|---|---|
| Status | Correct en officieel erkend | Onjuist (spelfout) |
| Betekenis | Evenzo, van hetzelfde, jij ook | Geen (bestaat officieel niet) |
| Herkomst | Middelnederlands ‘in des gelijc’ | Geen historische basis |
| Erkend door | Taalunie, Groene Boekje, Van Dale | Geen enkele officiële instantie |
Hoe gebruik je insgelijks in de praktijk?
Ik gebruik insgelijks zelf vooral als een kort en vlot antwoord als iemand me een fijn weekend of een fijne vakantie wenst. Het is een snelle manier om ‘jij ook’ of ‘hetzelfde’ te zeggen, maar dan net even iets netter. Je kunt het woord op de volgende manieren gebruiken:
- Als een kort en beleefd antwoord op een wens of groet (bijvoorbeeld: “Fijn weekend!” – “Insgelijks!”).
- Als een nette manier om te voorkomen dat je exact dezelfde wens van de ander moet herhalen.
- In een zakelijke mail waarin een term als ‘jij ook’ net iets te informeel aanvoelt.
Vind je insgelijks toch wat te stijf of ouderwets klinken? Dan kun je in informele situaties natuurlijk prima kiezen voor alternatieven zoals ‘jij ook’ of ‘hetzelfde’. In een formele brief of mail is ‘evenzo’ of ‘eveneens’ een mooi alternatief.
Veelgestelde vragen over is het insgelijks of eensgelijks
Is eensgelijks een bestaand woord?
Nee, ‘eensgelijks’ is geen officieel Nederlands woord en wordt door het Groene Boekje en de Dikke Van Dale niet erkend. Het is een spelfout die is ontstaan door verhaspeling met andere woorden.
Wat is de betekenis van insgelijks?
Insgelijks betekent ‘van hetzelfde’, ‘evenzo’ of ‘jij ook’. Je gebruikt het om een wens of begroeting van een ander op een beleefde manier te beantwoorden.
Waar komt het woord insgelijks vandaan?
Het woord stamt etymologisch af van de Middelnederlandse woordgroep ‘in des gelijc’, wat letterlijk ‘in gelijkheid daarvan’ betekent. In de loop der eeuwen is dit samengesmolten tot één woord.
Waarom schrijven mensen vaak eensgelijks?
Deze fout ontstaat meestal door verwarring met correcte Nederlandse woorden die beginnen met ‘eens-‘, zoals ‘eensgezind’ of ‘eensdeels’. Onze hersenen maken daardoor onbewust een foutieve koppeling.
Is er recent iets gewijzigd in de spelling van insgelijks?
Nee, er zijn geen wijzigingen in de officiële spellingregels doorgevoerd. De verwarring eind 2024 ontstond puur door een onafhankelijke online publicatie die ‘eensgelijks’ ten onrechte als correct bestempelde.