Je schrijft dit populaire bijwoord altijd als sowieso. Alle andere varianten, hoe logisch ze door onze uitspraak ook klinken, zijn officieel fout. Als redacteur zie ik dit woord wekelijks voorbijkomen in ingezonden teksten, en geloof me: bijna iedereen twijfelt er wel eens over. Om voor eens en altijd een einde te maken aan die twijfel, ben ik in de taalgeschiedenis gedoken.
Waarom we ‘sowieso’ bijna altijd fout spellen
De verwarring rondom dit woord is volkomen begrijpelijk. Het heeft namelijk alles te maken met hoe we het uitspreken versus hoe het op papier hoort te staan. Sowieso is een Duits leenwoord dat we ergens in de twintigste eeuw in het Nederlands hebben geadopteerd. In het Duits schrijf je het als drie losse woorden: so wie so (wat letterlijk ‘zo als zo’ betekent).
Wanneer we het uitspreken, klinkt de eerste ‘s’ als een ‘z’. Omdat de Nederlandse spellingregels vaak voorschrijven dat je schrijft wat je hoort (fonetisch spellen), typen veel mensen automatisch een ‘z’. Daarnaast slikken we in de snelle uitspraak de ‘w’ vaak half in, waardoor er gekke varianten ontstaan zoals ‘zoiezo’.
De anatomie van de spelfout (en waarom we de fout ingaan)
Tijdens het nakijken van teksten ben ik de meest creatieve spellingen tegengekomen. Om te begrijpen waarom je brein je soms voor de gek houdt, heb ik de meest voorkomende fouten en de achterliggende redenen in een handig overzicht gezet:
| Schrijfwijze | Status | Waarom maken we deze fout? |
|---|---|---|
| Sowieso | Correct | Dit is de enige juiste spelling, rechtstreeks overgenomen uit het Duits maar dan aan elkaar geschreven. |
| Zowiezo | Fout | Je hoort een ‘z’ aan het begin en schrijft die op. De ‘ie’ in het midden is een vernederlandsing van de klank. |
| Zoiezo | Fout | De ‘w’ wordt in de spreektaal vaak overgeslagen, waardoor je de ‘w’ simpelweg vergeet te schrijven. |
| Sowiezo | Fout | Een twijfelgevalletje: je herinnert je de Duitse ‘s’ aan het begin, maar vervalt daarna alsnog in de Nederlandse ‘ie’-klank. |
| Zoëzo | Fout | Dit is een vorm van hypercorrectie. Mensen denken dat er vanwege de klinkerbotsing een trema op de ‘e’ moet. |
Mijn persoonlijke trucs om de spelling te onthouden
Als redacteur heb ik een paar handige ezelsbruggetjes ontwikkeld die ik zelf ook gebruik als ik even snel moet schakelen. Deze drie methodes werken gegarandeerd:
- De S-W-S brug: Onthoud dat het woord symmetrisch begint en eindigt met een ‘s’. De letter ‘w’ staat precies in het midden als een brug die de twee delen met elkaar verbindt: So – Wie – So.
- Denk in het Duits: Visualiseer de drie losse Duitse woorden: so wie so. Als je dit in je hoofd hardop uitspreekt met een Duits accent, schrijf je de ‘s’ en de ‘w’ bijna automatisch goed. Plak ze daarna in gedachten aan elkaar.
- De klinkersymmetrie: Kijk naar de klinkers in het woord. Ze volgen het patroon o – ie – o. Het is dus mooi in balans.
Wat betekent het precies en hoe vervang je het?
Sowieso is een bijwoord. We gebruiken het vooral om een uitspraak te versterken of om aan te geven dat iets in elk geval gaat gebeuren, ongeacht de omstandigheden. Maar let op: in de praktijk merk ik dat het woord heel vaak als ‘stopwoord’ wordt gebruikt. Soms kun je het beter schrappen of vervangen om je tekst lekker te laten lopen.
Mocht je de spelling echt niet vertrouwen, of wil je simpelweg wat meer variatie in je tekst aanbrengen? Gebruik dan een van deze uitstekende Nederlandse synoniemen:
- Hoe dan ook
- In ieder geval
- Absoluut
- Vanzelfsprekend
- Alvast (bijvoorbeeld: “Ik wil je sowieso bedanken” wordt “Ik wil je alvast bedanken”)
Door af en toe te kiezen voor ‘hoe dan ook’ of ‘in ieder geval’, vermijd je niet alleen de spelfout, maar klinkt je tekst vaak ook net even wat natuurlijker en minder dwingend.