Je schrijft vannacht altijd met een dubbele n. De spellingvariant ‘vanacht’ met een enkele n is nooit correcte spelling geweest. Bij twijfel over de spelling van vannacht helpt het om naar de samenstelling van het woord te kijken.
Het verdubbelingsprincipe
Het woord vannacht bestaat uit twee delen: het voorzetsel van en het zelfstandig naamwoord nacht. Bij het samenvoegen blijven beide delen intact. Omdat het eerste deel eindigt op een n en het tweede begint met een n, schrijf je vannacht met een dubbele n.
Dit principe geldt ook voor andere tijdsaanduidingen met van:
- Vanmiddag: van + middag, geschreven met één n en één m.
- Vanavond: van + avond, met één n omdat avond met een klinker begint (er is dus geen verdubbeling van de n).
- Vanmorgen: van + morgen, met één n en één m.
Hoe staat het in de officiële spelling?
De Nederlandse Taalunie heeft de spelling met dubbele n definitief vastgelegd. De variant met een enkele n is nooit erkend als correct.
Dit maakt de spelling van dit woord een stuk eenvoudiger te onthouden dan ingewikkelder grammaticale kwesties, zoals het verschil tussen bepaalt of bepaald.
Twee betekenissen in gebruik
Volgens de Dikke Van Dale heeft het bijwoord twee betekenissen:
- De komende nacht (de nacht na vandaag).
- De afgelopen nacht (de nacht vóór vandaag).
Voorbeelden:
- Ik heb vannacht lekker geslapen (de afgelopen nacht).
- Vannacht ga ik vroeg naar bed (de komende nacht).
De context maakt de betekenis duidelijk.
Streektalen en deze nacht
Naast vannacht is ook deze nacht standaardtaal volgens de Taalunie. Er is wel een geografisch verschil: deze nacht hoor en schrijf je vooral in Vlaanderen (met name in de spreektaal), terwijl men in Nederland vrijwel altijd vannacht gebruikt.
Veelgestelde vragen over vannacht of vanacht
Is vanacht ooit correct geweest?
Nee, de spelling ‘vanacht’ met één ‘n’ is in de geschiedenis van de moderne Nederlandse spelling nooit officieel goedgekeurd of als correct alternatief erkend.
Waarom schrijf je vannacht met een dubbele n?
Het woord is een samenvoeging van het voorzetsel ‘van’ en het zelfstandig naamwoord ‘nacht’. Omdat het eerste deel eindigt op ‘n’ en het second deel begint met ‘n’, schrijf je een dubbele medeklinker.
Betekent vannacht de komende nacht of de afgelopen nacht?
Het woord heeft allebei de betekenissen. Afhankelijk van de context van de zin kan het gaan om de nacht die al is geweest of de nacht die nog moet komen.
Mag je ook ‘deze nacht’ schrijven?
Ja, ‘deze nacht’ is een uitstekend en correct alternatief dat tot de standaardtaal behoort. Deze variant wordt met name in Vlaanderen veel gebruikt in gesproken taal.